Βασιλικό ύδωρ (στα Λατινικά
aqua regia ή
aqua regis) είναι η ονομασία ενός ειδικού μίγματος υδροχλωρικού (HCl) και νιτρικού οξέος (HNO
3). Η αναλογία HCl και ΗΝΟ
3 στο βασιλικό ύδωρ είναι 3 μέρη HCl (συγκέντρωσης περίπου 12 Μ) και 1 μέρος HNO
3 (συγκέντρωσης περίπου 16Μ).
Το βασιλικό ύδωρ είναι διάλυμα πολύ διαβρωτικό, ατμίζον με κιτρινωπό ή
κοκκινωπό χρώμα. Ονομάστηκε έτσι εξαιτίας της ιδιότητας του να διαλύει
ακόμα και τα ευγενή μέταλλα, όπως ο χρυσός (Au) και ο λευκόχρυσος (Pt) και εν μέρει το ρόδιο (Rh). Εντούτοις ορισμένα μέταλλα όπως το ταντάλιο (Ta), το ιρίδιο (Ir), το όσμιο (Os), το τιτάνιο (Ti) και μερικά ακόμα δε προσβάλλονται. Επίσης δεν προσβάλλεται, χωρίς να είναι μέταλλο, και το teflon.
Το "
βασιλικό ύδωρ κατά Lefort" (Lefort aqua regia) είναι μίγμα
πυκνού νιτρικού και υδροχλωρικού οξέος με αντίστροφη αναλογία, 3:1.
Έχει και αυτό οξειδωτική δράση που γίνεται εντονότερη με προσθήκη
σταγόνων βρωμίου ή μικρής ποσότητας χλωρικού καλίου (KClO
3). Χρησιμοποιείται κυρίως για την ποσοτική οξείδωση των θειούχων ιόντων (S
2-) προς θειικά (SO
42-).